Các bạn thân mến, tuần trước, tôi ngồi ở một quán cà phê quen thuộc tại Bắc Ninh, lướt điện thoại và thấy tin Chelsea chi 117 triệu bảng cho Morgan Rogers, một cầu thủ 23 tuổi. Ngay lập tức, tôi thấy một câu chuyện quen thuộc: một 'token' mới được mint, với một 'TVL' khổng lồ, nhưng chưa có 'use case' nào được chứng minh. Có lẽ bạn nghĩ tôi đang nói về blockchain. Không, tôi đang nói về bóng đá.
Nhưng hãy dừng lại một chút. Trong thế giới phi tập trung, chúng ta luôn nói về 'tự do tài chính' và 'minh bạch'. Nhưng với tôi, blockchain không chỉ là một cuộc cách mạng công nghệ. Nó là một cuộc cách mạng về niềm tin. Và không có nơi nào mà niềm tin lại bị thử thách một cách tàn bạo như trong một thương vụ chuyển nhượng bóng đá trị giá 117 triệu bảng.
Hãy cùng tôi mổ xẻ 'giao thức' này. Chelsea, là một 'sàn giao dịch tập trung' (CEX) đầy uy tín, nhưng cũng có 'độ trượt giá' cực kỳ cao. Họ đặt cược 117 triệu bảng vào một 'tài sản' chưa bao giờ được 'audit' bởi thị trường đỉnh cao. Rogers, với 7 năm hợp đồng, giống như một 'smart contract' có 'lock-up period' dài nhất trong lịch sử. Nếu bạn là một 'LP' (Liquidity Provider) trong pool này, bạn sẽ phải chịu mọi rủi ro 'impermanent loss' trong 7 năm, mà không có bất kỳ 'yield farming' nào để bù đắp.
Tôi nhìn vào con số 'TVL' (Total Value Locked) là 117 triệu bảng này. Trong DeFi, con số TVL ấy thường là một tín hiệu của sự quan tâm. Nhưng, đừng bao giờ nhầm lẫn TVL với giá trị thực. Tôi đã từng chứng kiến hàng trăm dự án có TVL khủng, nhưng khi 'incentive' (khuyến khích) dừng lại, người dùng thực sự biến mất. Liệu Rogers, khi không còn áp lực từ mức giá chuyển nhượng kỷ lục, liệu anh ta có còn là 'người dùng thực sự' của Chelsea?
Nhưng đây mới là phần thú vị. Trái với suy nghĩ của nhiều người, tôi cho rằng thương vụ này không hoàn toàn là điên rồ. Nó là một 'contrarian bet' (cược ngược dòng) táo bạo. Trong một thị trường mà mọi người đều sợ rủi ro, Chelsea đã chọn cách mua 'token' với mức chiết khấu từ tương lai. Họ không mua một 'blue chip' đã được chứng minh, họ mua một 'shitcoin' có tiềm năng trở thành 'blue chip'. Đây chính là tư duy 'venture capital' (VC) trong thế giới thực. Họ đang chơi trò chơi 'nắm giữ và hy vọng' (hodl and pray), giống hệt như những người mua ETH năm 2016.
Vậy đâu là 'takeaway' cho chúng ta? Hãy nhìn vào 'cộng đồng'. Trong DAO của tôi, khi một thành viên đưa ra một đề xuất mạo hiểm, chúng tôi luôn tự hỏi: 'Nó có tạo ra một mạng lưới bền vững hơn không?' Chelsea, với thương vụ này, đang thử nghiệm: liệu họ có thể xây dựng một 'cộng đồng' (fan hâm mộ) trung thành đến mức chấp nhận mọi rủi ro? Hay họ chỉ đơn giản là 'mua' sự chú ý?
Bài học từ thị trường đi ngang này rất rõ ràng: blockchain không phải là một thế giới ảo. Nó là một kính hiển vi phóng đại mọi hành vi của con người. Từ một trận đấu bóng đá đến một giao thức DeFi, tất cả đều là những hợp đồng, những cuộc chơi về niềm tin và giá trị. Và câu hỏi cuối cùng mà tôi luôn đặt ra cho chính mình: "Liệu chúng ta có đang xây dựng một hệ thống minh bạch hơn, hay chỉ đơn giản là tạo ra một phiên bản phức tạp hơn của những gì đã tồn tại?"
Suy nghĩ của tôi là: trong một thế giới phi tập trung, mọi người đều là 'cầu thủ tự do'. Nhưng không phải ai cũng có đủ can đảm để ký một hợp đồng 7 năm mà không cần bảo hiểm.