Thị trường đang sốt. Lãi suất tăng? Giảm? Fed sắp ra tay. Mọi trader DeFi đều đang nhìn vào biểu đồ CPI, nhưng tôi nhìn vào thứ khác: dòng thanh khoản đang bị rút ra khỏi mọi kênh đầu tư rủi ro. Mùa hè DeFi, tôi lội ngược dòng thanh khoản. Lần này cũng vậy.
Một nhà kinh tế hàng đầu vừa tuyên bố trên CNBC rằng tăng lãi suất không thể thắng cuộc chiến chống lạm phát. Ông ấy tên là Porcelli. Và ông ấy nói rằng giữ nguyên lãi suất đến tận năm 2026 là lựa chọn khôn ngoan nhất. Trong khi đó, thị trường đang đặt cược 77% khả năng Fed sẽ tăng lãi suất vào tháng 12. Một bên nói 'đứng yên', một bên nói 'phải leo tiếp'. Tôi đã nhìn thấy kịch bản này trước đây — không phải trong kinh tế vĩ mô, mà trong các pool thanh khoản của Uniswap.
Hãy tưởng tượng một AMM đang mất cân bằng. Giá của một token đang tăng do nguồn cung bị thắt chặt từ thuế quan, chiến tranh năng lượng. Các nhà cung cấp thanh khoản bắt đầu hoảng loạn. Một nhóm nói 'hãy tăng phí để hút thanh khoản vào'. Nhóm khác nói 'đừng nhúc nhích, cơn sốt sẽ tự qua'. Đó chính là Fed ngay lúc này. Porcelli thuộc nhóm thứ hai. Ông ấy hiểu một điều mà đám đông đang bỏ qua: lạm phát lần này không đến từ phía cầu. Nó đến từ phía cung. Thuế quan đẩy giá hàng nhập khẩu lên. Năng lượng tăng vì địa chính trị. Và lãi suất — vũ khí duy nhất của Fed — chỉ có tác dụng hạ nhiệt cầu. Dùng nó để chống cú sốc cung thì giống như dùng búa tạ để sửa kim đồng hồ. Vụng về, phá hỏng mọi thứ, và cuối cùng vỡ nát.
Điều khiến tôi chú ý ở phân tích của Porcelli không phải là 'không tăng lãi suất'. Mà là thứ ông ấy không nói thẳng: Fed có thể dùng thời gian để thay thế cho hành động. Giữ lãi suất ở mức 3.50%-3.75% và để cho lạm phát tự hạ nhiệt khi các hiệu ứng cơ sở (base effect) phát huy tác dụng. Hãy nhìn vào con số. CPI lõi đang ở 2.5% theo năm, nhưng ba tháng gần nhất chỉ còn 2.2%. PCE — thước đo mà Fed thực sự theo dõi — có thể đã rất gần mốc 2%. Trong DeFi, tôi gọi đây là 'kỹ thuật DCA ngược': bạn không cần phải tất tay chống lại xu hướng, chỉ cần trải đều thời gian để xu hướng tự đảo chiều. Nhưng thị trường thì mất kiên nhẫn. Polymarket đặt cược 55% Fed sẽ giữ nguyên trong cuộc họp tháng 9, nhưng 59% sẽ tăng vào tháng 10 và 77% vào tháng 12. Thị trường không tin Fed sẽ đủ kiên nhẫn. Đây là lúc các trader cần tỉnh táo: sự khác biệt giữa kỳ vọng của thị trường và tuyên bố của Fed chính là biến động. Và biến động là nơi tôi kiếm tiền.
Điểm mù lớn nhất mà tôi thấy trong câu chuyện này là cách cả thị trường và Fed đều bỏ qua bài học từ các cú sốc cung trong quá khứ. Tôi đã đốt tay mình trong vụ Luna năm 2022, khi đó tôi stake 5 ETH vào Anchor Protocol vì APR 20% nghe quá ngon. Tôi không hiểu rằng thu nhập từ một giao thức không bền vững thì sớm muộn cũng sụp. Fed cũng vậy. Họ có thể giữ lãi suất cao trong một thời gian, nhưng nếu thuế quan vẫn còn và năng lượng vẫn đắt đỏ, thì chi phí sản xuất tiếp tục tăng, doanh nghiệp không thể chuyển hết chi phí cho người tiêu dùng vì cầu yếu, lợi nhuận bị bóp nghẹt. Cổ phiếu giảm. Bitcoin giảm. DeFi TVL giảm. Đây không phải là vì Fed làm sai điều gì, mà là vì chính sách tiền tệ không phải là công cụ để chữa một căn bệnh có nguồn gốc từ chính sách thương mại. Khi bạn lấy búa tạ ra để sửa chiếc đồng hồ, bạn không chỉ không sửa được nó — bạn còn làm hỏng cả bộ máy.
Hãy nhìn vào thị trường trái phiếu. Đường cong lợi suất đang bị 'bear steepening'. Lãi suất ngắn hạn tăng vì kỳ vọng Fed hành động. Lãi suất dài hạn tăng vì lo ngại lạm phát kéo dài. Điều này đồng nghĩa với việc chi phí vay của chính phủ Mỹ tăng vọt. Nợ công Mỹ đã lên tới 36 nghìn tỷ USD. Mỗi lần Fed tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản, chi phí trả lãi của chính phủ tăng thêm hàng chục tỷ USD mỗi năm. Đây là một vòng lặp kỳ lạ: Fed tăng lãi suất để chống lạm phát, nhưng việc tăng lãi suất làm tăng chi phí tài chính của chính phủ, buộc chính phủ phải phát hành thêm trái phiếu, hút thanh khoản khỏi thị trường, và gây áp lực lạm phát tiếp theo. Trong DeFi, tôi gọi đó là 'death spiral of leverage'. Giống như khi một giao thức cho vay tăng lãi suất vay để khuyến khích trả nợ, nhưng những người đi vay buộc phải bán tài sản thế chấp để trả nợ, đẩy giá tài sản xuống, và gây ra thanh lý hàng loạt. Kết cục: thanh khoản khô cạn, hệ thống đóng băng.
Điều gì sẽ xảy ra nếu Fed chọn cách của Porcelli — giữ nguyên và chờ đợi? Thị trường sẽ phải tự điều chỉnh kỳ vọng. Các quỹ đầu cơ đang short trái phiếu chính phủ Mỹ sẽ phải đóng vị thế. Bitcoin có thể có một đợt tăng nhẹ vì thanh khoản không bị siết thêm. Nhưng nếu Fed tăng lãi suất vào tháng 12, toàn bộ các altcoin có vốn hóa nhỏ sẽ lao dốc không phanh giống như khi tôi nhìn thấy thanh lý hàng loạt trên Compound năm 2022. Khi đó, tôi mất 500 USD chỉ vì gas fee và mạng bị nghẽn. Bây giờ, tôi không còn để bản thân rơi vào tình huống như vậy.
Câu chuyện về một vụ sụp đổ thanh khoản tôi từng chứng kiến trong lúc chiến đấu với thị trường gấu năm 2022: 3AC đã vay hàng tỷ USD bằng Bitcoin và ETH làm tài sản thế chấp, rồi dùng số tiền đó để đầu tư vào các quỹ thanh khoản của các giao thức DeFi. Khi giá BTC giảm 20% trong vòng một tuần, các khoản vay của 3AC bị gọi ký quỹ. Họ buộc phải bán BTC và ETH để trả nợ, làm giá giảm sâu hơn, dẫn đến thanh lý hàng loạt. Điều tương tự có thể xảy ra với Fed: họ không trực tiếp vay nợ, nhưng họ quản lý một hệ thống mà các chủ thể trong đó đang dùng đòn bẩy rất cao. Mỗi lần Fed tăng lãi suất, họ đang gọi ký quỹ toàn bộ thị trường. Các quỹ hưu trí, ngân hàng, quỹ đầu cơ — tất cả đều có danh mục đòn bẩy. Nếu thanh lý hàng loạt xảy ra, không chỉ thị trường chứng khoán sụp đổ, mà còn kéo theo cả Bitcoin và toàn bộ thị trường tiền điện tử.
Vậy đâu là nơi an toàn trong kịch bản này? Tôi không tin vào stablecoin thuật toán. Tôi từng mất 6.000 USD vì Luna, và tôi sẽ không bao giờ lặp lại sai lầm đó. Tôi tin vào thanh khoản thực: USDC, USDT, hoặc đơn giản là giữ một phần danh mục bằng ETH và BTC nhưng với tỉ lệ nhỏ. Trong thị trường này, chiến trường DeFi không có chỗ cho kẻ do dự. Nhưng cũng không có chỗ cho kẻ liều lĩnh.
Lựa chọn của tôi trong 3 tháng tới: short các altcoin có thanh khoản mỏng khi Fed có dấu hiệu diều hâu, long Bitcoin khi Fed có dấu hiệu ôn hòa, và luôn sử dụng bot với lệnh dừng lỗ chặt. Đừng cố bắt đáy. Đừng cố đoán đỉnh. Hãy đọc dữ liệu on-chain: dòng tiền vào sàn giao dịch tăng lên nghĩa là cá mập đang sẵn sàng bán. Dòng tiền Stablecoin rút khỏi sàn là dấu hiệu tích lũy. Khi thị trường hoảng loạn, thanh khoản là vua. Ai nắm thanh khoản, người đó sống sót.
Bài toán của Fed thực ra là bài toán của mọi trader DeFi: khi bạn đã ở trong một vị thế thua lỗ lớn, bạn có dám cắt lỗ và chấp nhận để mọi thứ trôi qua, hay bạn cố gắng can thiệp và đổ thêm tiền vào một vị thế đã chết? Porcelli nói rằng hãy đứng yên và nhìn lạm phát tự hạ nhiệt. Đám đông nói rằng hãy tăng lãi suất để chứng tỏ quyết tâm. Fed đang ở giữa hai lằn ranh này. Và tôi, một kẻ đã sống sót qua Luna, 3AC, và hàng trăm vụ thanh lý khác, tôi đặt cược vào sự kiên nhẫn của Porcelli. Bởi vì trong thị trường này, người chiến thắng không phải là người nhanh nhất, mà là người hiểu rõ nhất khi nào nên đứng yên.
Bài học cuối cùng: Nếu Fed không thể thắng cuộc chiến lạm phát bằng lãi suất, thì bạn cũng không thể thắng thị trường bằng cách cố đoán trước hành động của Fed. Hãy xây dựng chiến lược dựa trên thanh khoản, không dựa trên dự đoán. Khi bạn nhìn thấy thanh khoản khô cạn, hãy rút lui. Khi bạn nhìn thấy thanh khoản quay trở lại, hãy tiến lên. Đơn giản vậy thôi. Và hãy nhớ: thanh khoản không bao giờ nói dối. Nó chỉ cho bạn biết sự thật về dòng tiền. Fed có thể nói bất cứ điều gì, nhưng dòng tiền sẽ tiết lộ tất cả.
Câu hỏi tôi để lại cho bạn: khi Fed giơ con dao mổ lên, bạn có đang đứng ở phía bệnh nhân hay phía bác sĩ?