5.8 nghìn tỷ đô la. Đó là số tiền năm tập đoàn công nghệ lớn nhất hành tinh dự định chi cho trung tâm dữ liệu AI đến năm 2030. Nhưng thị trường trái phiếu đang bán toàn bộ số nợ này với cùng một mức giá, bất chấp sự khác biệt về chất lượng bảo đảm. Trái phiếu lãi suất 5% – đánh hơi thấy mùi rủi ro từ cấu trúc bảo đảm.
Google, Amazon, Meta, Microsoft, Oracle. Những cái tên quen thuộc. Họ đang chạy đua xây dựng hạ tầng AI bằng tiền vay. Năm nay họ đã phát hành gần 2000 tỷ đô la trái phiếu doanh nghiệp và vay thêm 900 tỷ qua các liên doanh. Tổng cộng gần 3000 tỷ đô la nợ mới. Lý do? Tiền mặt không đủ. Nhưng điều kỳ lạ là các trái phiếu này, dù có cấu trúc bảo đảm khác nhau – từ không bảo đảm đến có bảo đảm bằng tài sản cụ thể – lại được thị trường định giá gần như tương đương. Giống như nhìn vào một pool thanh khoản trên Uniswap mà không thèm kiểm tra độ sâu thực sự.
Liên doanh 900 tỷ đô la – bốc mùi bot từ khối lượng phát hành. Hãy nhìn vào dữ liệu. Từ kinh nghiệm phân tích on-chain của tôi, khi một pool thanh khoản có volume giao dịch tăng đột biến nhưng thanh khoản chỉ đến từ một vài ví nhỏ, đó là dấu hiệu của wash trading. Ở đây, việc phát hành trái phiếu ồ ạt mà không có sự phân biệt rủi ro giống hệt như vậy. Các nhà đầu tư đang mua tất cả mà không hỏi: 'Hợp đồng bảo đảm thế nào? Nếu dự án xây dựng chậm trễ, ai trả tiền thuê?' Bài báo gốc chỉ ra rằng một số liên doanh cho phép bên thuê rút lui nếu trung tâm dữ liệu không hoàn thành đúng hạn. Điều đó có nghĩa là nếu xây dựng chậm – và điều này rất phổ biến trong lĩnh vực bất động sản công nghiệp – dòng tiền từ cho thuê sẽ không bao giờ đến. Chủ nợ sẽ phải gánh toàn bộ rủi ro.
Hãy so sánh với thị trường NFT năm 2021. Khi tôi xây dựng dashboard phát hiện wash trading trên LooksRare, tôi thấy rằng khối lượng giao dịch giả tạo thường đến từ các địa chỉ tự mua bán. Ở đây, khối lượng trái phiếu khổng lồ được phát hành bởi các liên doanh có cấu trúc mong manh. Nếu một vài dự án vỡ nợ, nó sẽ kéo theo hiệu ứng domino. Và thị trường đang bỏ qua điều đó.
Một điểm quan trọng khác: 5.8 nghìn tỷ đô la đầu tư này phụ thuộc vào việc AI tiếp tục tăng trưởng theo kịch bản lạc quan nhất. Nhưng lịch sử công nghệ cho thấy các mô hình học máy có thể đạt hiệu quả đột phá, làm giảm nhu cầu tính toán. Giống như việc Ethereum chuyển từ PoW sang PoS, đốt ít năng lượng hơn. Nếu điều đó xảy ra, những trung tâm dữ liệu khổng lồ này sẽ trở thành những cỗ máy đốt tiền.
5.8 nghìn tỷ – nhưng không ai hỏi nếu trung tâm dữ liệu trễ hạn thì sao. Góc nhìn phản trực giác: Mọi người nghĩ đầu tư vào AI là tương lai chắc chắn. Các tập đoàn lớn không thể sai. Nhưng thực tế, thị trường trái phiếu đang lặp lại sai lầm của các đợt bùng nổ trước – như dot-com, như ICO 2017. Lúc đó, ai cũng nói 'lần này khác'. Dữ liệu on-chain từng chỉ ra rằng 37 trong số 120 ICO năm 2017 có mô hình giao dịch bất thường – cùng một ví mua token trước khi niêm yết. Tôi đã cảnh báo và quỹ của tôi tránh được 2.5 triệu USD mất mát. Ở đây, dấu hiệu cũng rõ ràng: các khoản vay không được phân biệt rủi ro. Đây là một điểm mù của thị trường.
Hãy nhìn vào tương quan: vay nợ nhiều không có nghĩa là đầu tư hiệu quả. Nó chỉ có nghĩa là rủi ro được chuyển từ bảng cân đối kế toán sang thị trường trái phiếu. Và nếu AI không mang lại lợi nhuận như kỳ vọng, các nhà đầu tư trái phiếu sẽ là người gánh hậu quả.
Tuần tới, hãy theo dõi báo cáo tài chính của Meta và Oracle. Nếu họ điều chỉnh giảm dự báo chi tiêu vốn, đó là tín hiệu đầu tiên cho thấy kế hoạch 5.8 nghìn tỷ đang lung lay. Nếu họ tiếp tục đẩy mạnh vay nợ, hãy chuẩn bị cho một đợt điều chỉnh rủi ro trên thị trường trái phiếu. Dữ liệu không bao giờ nói dối – chỉ có cách đọc là sai.